Instytut Jacka Kaczmarskiego

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Mimochodem

,,3. „Sen kochającego psa” (02:38)’’ (Lista utworów)

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/wieza-babel/

,,Na mnie polegać we mnie wierzyć"

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/doswiadczenie-marzec-68/

"(Gestapo! – brzmiało zza okien – Gestapo!)."

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Gestapo

"Gestapo[a] (niem. Geheime Staatspolizei, Tajna Policja Państwowa; do 1936 również Gestapa, od Geheimes Staatspolizeiamt – Urząd Tajnej Policji Państwowej[3]) – tajna policja utworzona w III Rzeszy 26 kwietnia 1933, która w sposób bezwzględny zwalczała wszelkie przejawy oporu, rozwiązana wraz z upadkiem III Rzeszy w 1945. Przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznana za organizację zbrodniczą"

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/lekcja-anatomii-doktora-tulpa/

"Lekcja anatomii doktora Tulpa (wg obrazu Rembrandta van Rijn)"

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Nicolaes_Tulp

"Nicolaes Tulp (ur. jako Claes Pieterszoon 9 października 1593 w Amsterdamie, zm. 12 września 1674 tamże) – holenderski lekarz, chirurg, burmistrz Amsterdamu."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/epitafium-dla-brunona-jasienskiego/

"Epitafium dla Brunona Jasieńskiego"

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Bruno_Jasie%C5%84ski

"współtwórca polskiego futuryzmu"

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/monte-cassino-watpliwe/

"Monte Cassino - wątpliwe"

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_o_Monte_Cassino

"Bitwa o Monte Cassino (zwana także bitwą o Rzym) – w rzeczywistości cztery bitwy stoczone przez wojska alianckie z Niemcami, które miały miejsce w 1944 roku w rejonie klasztoru na Monte Cassino. Bitwa ta uznawana jest za jedną z najbardziej zaciętych w czasie II wojny światowej. Brytyjski historyk Matthew Parker napisał: Bitwa o Cassino – największa lądowa bitwa w Europie – była najcięższą i najkrwawszą z walk zachodnich aliantów z niemieckim Wehrmachtem na wszystkich frontach drugiej wojny światowej. Po stronie niemieckiej wielu porównywało ją niepochlebnie ze Stalingradem[3]."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/katyn/

„O pewnym brzasku w katyńskim lasku Strzelali do nas Sowieci…”.

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/przepowiednia-jana-chrzciciela/

" Jan Chrzciciel "

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Chrzciciel

"Jan Chrzciciel, Jan Baptysta (cs. Prorok, Priedtiecza i Krestitiel Gospodień Ioann, s-c-s. Іоаннъ Крестѧи, łac. Ioannes Baptista, hebr. ‏יוֹחָנָן‎‎ Jehohanan, gr. Ἰωάννης ὁ βαπτίζων, arab. ‏يحيى‎, trl. Yaḥyā; ur. pomiędzy 6 p.n.e. a 2 p.n.e. w En Kerem, zm. ok. 32 w Macheroncie) – żydowski pustelnik, prorok dla chrześcijan, muzułmanów i mandejczyków. Święty katolicki i prawosławny. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (łac. Communicantes) Kanonu rzymskiego."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Purytanizm

"Purytanizm (z łac. purus czysty) – ruch religijno-społeczny w XVI i XVII-wiecznej Anglii, mający na celu „oczyszczenie” Kościoła anglikańskiego z pozostałości po katolicyzmie w liturgii i teologii. Początkowo działając jako ruch wewnątrz anglikanizmu, purytanie stopniowo oddzielali się od niego, tworząc odrębne wspólnoty religijne, czasem nazywane nonkonformistycznymi."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Rejtan,_czyli_raport_ambasadora

,,„Rejtan, czyli raport ambasadora” – piosenka Jacka Kaczmarskiego, powstała w 1980 (album Muzeum).

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/epitafium-dla-wlodzimierza-wysockiego/

To moja droga z piekła do piekła, W dół na złamanie karku gnam! Nikt mnie nie trzyma, nikt nie prześwietla, Nie zrywa mostów, nie stawia bram! Po grani! Po grani! Nad przepaścią bez łańcuchów, bez wahania! Tu na trzeźwo diabli wezmą, Zdradzi mnie rozsądek – drań, W wilczy dół wspomnienia zmienią Ostrą grań! Po grani! Po grani! Po grani! Tu mi drogi nie zastąpią pokonani! Tylko łapią mnie za nogi, Krzyczą – nie idź! Krzyczą – stań! Ci, co w pół stanęli drogi I zębami, pazurami kruszą grań! To moja droga z piekła do piekła, W przepaść na łeb na szyję skok! Boskiej Komedii nowy przekład I w pierwszy krąg piekła mój pierwszy krok! Tu do mnie! Tu do mnie! Ruda chwyta mnie dziewczyna swymi dłońmi I do końskiej grzywy wiąże, Szarpię grzywę – rumak rży! Ona – Co ci jest mój książę? – Szepce mi… Do piekła! Do piekła! Do piekła! Nie mam czasu na przejażdżki, wiedźmo wściekła! – Nie wiesz ty, co cię tam czeka – Mówi sine tocząc łzy. – Piekło też jest dla człowieka! Nie strasz, nie kuś i odchodząc zabierz sny! To moja droga z piekła do piekła, Wokół postaci bladych tłok; Koń mnie nad nimi unosi z lekka I w drugi krąg kieruje krok! Zesłani! Zesłani! Naznaczeni, potępieni i sprzedani! Co robicie w piekła sztolniach Brodząc w błocie, depcąc lód? Czy śmierć daje ludzi wolnych Znów pod knut?! – To nie tak! To nie tak! To nie tak! Nie użalaj się nad nami – tyś poeta! Myśmy raju znieść nie mogli, Tu nasz żywioł, tu nasz dom! Tu nie wejdą ludzie podli, Tutaj żaden nas nie zdziesiątkuje grom! – Pani bagien, mokradeł i śnieżnych pól, Rozpal w łaźni kamienie na biel! Z ciał rozgrzanych niech się wytopi ból, Tatuaże weźmiemy na cel! Bo na sercu, po lewej – tam Stalin drży, Pot zalewa mu oczy i wąs! Jego profil specjalnie tam kłuli my Żeby słyszał jak serca się rwą! To moja droga z piekła do piekła, Lampy naftowe wabią wzrok – Podmiejska chata, mała izdebka I w trzeci krąg kolejny krok. – Wchodź śmiało! Wchodź śmiało! Nie wiem jak ci trafić tutaj się udało! Ot, jak raz – samowar kipi, Pij herbatę synu, pij! Samogonu z nami wypij! Zdrowy żyj! Nam znośnie! Nam znośnie! Nam znośnie! Tak żyjemy niewidocznie i bezgłośnie… Pożyjemy i pomrzemy – Nie usłyszy o nas świat, A po śmierci wypijemy Za przeżytych w dobrej wierze parę lat! To moja droga z piekła do piekła, Miasto, a w mieście przy bloku blok; Wciągam powietrze i chwiejny z lekka Już w czwarty krąg kieruję krok! Do cyrku! Do cyrku! Do kina! Telewizor włączyć – bajka się zaczyna! Mama w sklepie, tata w barze, Syn z pepeszy tnie aż gra! Na pionierskiej chuście marzeń Gwiazdę ma! Na mecze! Na mecze! Na wiece! Swoje znać, nie rzucać w oczy się bezpiece! Sąsiad – owszem, wypić można, Lecz to sąsiad, brat – to brat. Jak świat światem do ostrożnych Zwykł należeć i uśmiechać się ten świat! To moja droga z piekła do piekła, Na scenie Hamlet, skłuty bok, Z którego właśnie krew wyciekła – To w piąty krąg kolejny krok! O Matko! O Matko! Jakże mogłaś jemu sprzedać się tak łatwo! Wszak on męża twego zabił, Zgładzi mnie, splugawi tron, Zniszczy Danię, lud ograbi – Bijcie w dzwon! Na trwogę! Na trwogę! Na trwogę! Nie wybieraj między żądzą swą a Bogiem! Póki czas naprawić błędy Matko, nie rób tego – stój! Cenzor z dziewiątego rzędu: – Nie, w tej formie to nie może wcale pójść! To moja droga z piekła do piekła, Wódka i piwo, koniak, grog – Najlepszych z nas ostatnia Mekka I w szósty krąg kolejny krok! Na górze! Na górze! Na górze! Chciałoby się żyć najpełniej i najdłużej! O to warto się postarać, To jest nałóg, zrozum to! Tam się żyje jak za cara I ot co! Na dole, na dole, na dole Szklanka wódki i razowy chleb na stole. I my wszyscy tam i tutaj Tłum rozdartych dusz na pół, Po huśtawce mdłość i smutek Choćbyś nawet co dzień walił głową w stół! To moja droga z piekła do piekła, Z wolna zapada nade mną mrok, Więc biesów szpaler szlak mi oświetla, Bo w siódmy krąg kieruję krok! Tam milczą i siedzą, I na moją twarz nie spojrzą – wszystko wiedzą! Siedzą, ale nie gadają – Mętny wzrok spod powiek lśni; Żują coś, bo im wypadły Dawno kły! Więc stoję! Więc stoję! Więc stoję! A przed nimi leży w teczce życie moje! Nie czytają, nie pytają – Milczą, siedzą – kaszle ktoś, A za oknem werble grają – Znów parada, święto albo jeszcze coś… I pojąłem co chcą ze mną zrobić tu! I za gardło porywa mnie strach! Koń mój zniknął, a wy, siedmiu kręgów tłum, Macie w uszach i w oczach piach! Po mnie nikt nie wyciągnie okrutnych rąk, Mnie nie będą katować i strzyc! Dla mnie mają tu jeszcze ósmy krąg! Ósmy krąg, w którym nie ma już nic. Pamiętajcie wy o mnie co sił, co sił! Choć przemknąłem przed wami jak cień! Palcie w łaźni, aż kamień się zmieni w pył – Przecież wrócę, gdy zacznie się dzień! Jacek Kaczmarski 1980

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Epitafium_dla_W%C5%82odzimierza_Wysockiego

Utwór zawiera bardzo liczne aluzje, z których zapewne nie wszystkie zostały zidentyfikowane. Osiem strof czterowersowych zaczyna się od słów „To moja droga z piekła do piekła”, stanowiących trawestację „priwiezli iz Sibiri w Sibir” z Bańki po biełomu Włodzimierza Wysockiego[1]. Siedem spośród tych strof kończy się słowami „i w n-ty krąg kolejny krok” (z drobnymi odmianami, dla n od 1 do 7), co stanowi nawiązanie do Boskiej komedii Dantego (w czwartej strofie padają nawet słowa „To (...) Boskiej Komedii nowy przekład”, ale jest to przesada poetycka). Inne aluzje są dużo mniej czytelne. „Ruda dziewczyna” z piątej i szóstej strofy może być postacią z Szału uniesień Władysława Podkowińskiego, Hellą z Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa[2] lub połączeniem ich obu. Tożsamość „Pani bagien, mokradeł i śnieżnych pól” ze strofy dziesiątej nie jest jasna. Między strofą siedemnastą a dziewiętnastą opisywana jest największa rola aktorska Wysockiego – w Hamlecie jako bohatera tytułowego; wyraźnie zasugerowane są słynne słowa „Dania jest więzieniem”[2]. W dalszym ciągu widoczne są też nawiązania do twórczości Fiodora Dostojewskiego; Jacek Kaczmarski wspominał w tym kontekście o Bachtinowskiej koncepcji wędrówki[1].

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/somosierra/

"Grudki zaschniętej gliny Somosierry"

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Somosierrą

"Na przełęcz Somosierra w Hiszpanii..."

3. Iwona Grabska-Gradzińska, “Lekcja historii Jacka Kaczmarskiego”, 164-170

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/poczekalnia/

"I patrzymy w starcze oczy, powstrzymując drżenie rąk – Zadziwieni, gdzie się życie nam podziało; Wybiegamy na perony, lecz na torach leży rdza, Semafory, hen! pod lasem – opuszczone! Żaden pociąg nie zabierze już z tej poczekalni nas, Milczą teraz niepotrzebne megafony… I gorzko się zapatrzyliśmy W zabrane nam dalekie strony I w duszach swych przeklinaliśmy Tę łatwą wiarę w megafony."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/sad-nad-goya/

,,Szatan się ze śmiechu trzęsie, Zapluwają się staruchy; Goya myśli – miałem szczęście, Żem i żył i umarł – głuchy."

Źródła przekonujące o poprawności odpowiedzi:

1. https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/kniazia-jaremy-nawrocenie/

"Drży ze strachu czerń kozacza, Dęba stają osełedce – Kniaź Jarema się nawraca, Prawosławnej wiary nie chce. Złe przeczucie piersi dusi; Chłopom – Popy i Ikony, A on – Pan udzielny Rusi Księstwo zbliża do Korony. Lat dwadzieścia duch w nim drzemał Aż go rzymski Krzyż oświecił: Kniaź Jarema, Kniaź Jarema Straszny będzie dla swych dzieci."

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Jeremi_Wiśniowiecki

"Kształcił się w kolegium jezuitów we Lwowie, po którego ukończeniu przeszedł z prawosławia na katolicyzm. Pomimo zmiany wiary, nie prześladował prawosławia, nakazał m.in. otoczyć opieką cerkiew w rodzinnym zamku, w której pochowani byli jego rodzice."